Hậu quả của việc make-up bị hư da mặt và khi nào cần thăm khám chuyên khoa

Trang điểm thường xuyên mà không đúng cách có thể để lại nhiều hậu quả cho da mặt, từ mụn ẩn¹Mụn ẩnMụn ẩn dưới da là loại mụn không có nhân hở, nằm sâu trong nang lông, có kích thước nhỏ li ti, không gây sưng viêm nhiều nhưng khiến bề mặt da trở nên sần sùi, thô ráp.Xem trong từ điển ↓Tìm hiểu thêm →, sạm màu cho đến tổn thương hàng rào bảo vệ da²Hàng rào bảo vệ daHàng rào bảo vệ da (Skin barrier) là lớp màng ngoài cùng gồm các tế bào sừng liên kết bởi lipid gian bào, có nhiệm vụ ngăn chặn sự mất nước qua da và chặn đứng các tác nhân kích ứng xâm nhập.Xem trong từ điển ↓Tìm hiểu thêm →. Hiểu rõ các hậu quả của việc make-up bị hư da mặt giúp bạn chủ động bảo vệ làn da và biết khi nào cần tìm đến chuyên khoa.

Make-up gây hư da mặt như thế nào?

Không phải bản thân việc trang điểm gây hại, mà chính là thói quen sử dụng và chăm sóc không phù hợp làm da dần suy yếu. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Không tẩy trang kỹ hoặc bỏ qua bước này khiến mỹ phẩm tích tụ trong lỗ chân lông qua đêm.
• Dùng mỹ phẩm không phù hợp với loại da (da dầu³Da dầuDa dầu (Oily skin) là loại da có tuyến bã nhờn hoạt động quá mức, tiết ra nhiều dầu thừa khắp mặt, khiến bề mặt da luôn bóng nhờn, lỗ chân lông to và dễ gặp tình trạng bít tắc sinh mụn trứng cá.Xem trong từ điển ↓Tìm hiểu thêm →, da nhạy cảm⁴Da nhạy cảmDa nhạy cảm (Sensitive skin) là loại da có hàng rào bảo vệ tự nhiên bị suy yếu, rất dễ phản ứng quá mức với các yếu tố từ môi trường, mỹ phẩm hoặc thay đổi thời tiết, thường xuyên xuất hiện cảm giác châm chích, ngứa rát và mẩn đỏ.Xem trong từ điển ↓Tìm hiểu thêm →, da mụn) gây kích ứng hoặc bít tắc lỗ chân lông.
• Dùng sản phẩm hết hạn hoặc không rõ nguồn gốc chứa các thành phần có thể gây phản ứng trên da.
• Trang điểm quá dày và liên tục làm da không được “thở”, tuyến bã nhờn⁵Tuyến bã nhờnTuyến bã nhờn (Sebaceous gland) là tuyến ngoại tiết nằm ở lớp trung bì thường gắn liền với nang lông, tiết ra chất nhờn sebum giúp bôi trơn, làm mềm da và duy trì độ ẩm tự nhiên.Xem trong từ điển ↓Tìm hiểu thêm → hoạt động bất thường.
• Dùng cọ, mút không được vệ sinh thường xuyên là môi trường tích tụ vi khuẩn, nấm.

Các hậu quả thường gặp khi make-up làm hư da mặt

Mụn ẩn, mụn đầu đen và mụn viêm

Đây là hậu quả phổ biến nhất. Lớp nền, phấn phủ hay kem che khuyết điểm bít tắc lỗ chân lông khi không được làm sạch đúng cách, tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi và gây mụn. Mụn do mỹ phẩm (comedogenic acne) thường xuất hiện thành cụm ở vùng hay trang điểm như trán, cằm, hai bên má.

Da nhạy cảm, dễ kích ứng hơn

Trang điểm thường xuyên với sản phẩm chứa hương liệu, cồn hay chất bảo quản mạnh có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da (skin barrier). Khi hàng rào này bị tổn thương, da trở nên mỏng hơn, dễ đỏ, dễ ngứa và phản ứng mạnh hơn với thời tiết hoặc sản phẩm chăm sóc da thông thường.

Sạm da, nám và tăng sắc tố sau viêm

Mụn do trang điểm nếu không được xử lý đúng cách thường để lại vết thâm (tăng sắc tố sau viêm⁶Tăng sắc tố sau viêmTăng sắc tố sau viêm (Post-inflammatory hyperpigmentation – PIH) là các vết thâm sẫm màu lưu lại trên da sau khi vùng da bị tổn thương, kích ứng do cạo, nhổ hoặc sau các liệu trình triệt lông nhiệt độ cao.Xem trong từ điển ↓Tìm hiểu thêm →). Ngoài ra, một số thành phần trong mỹ phẩm kém chất lượng có thể kích thích tế bào hắc tố⁷MelanocyteMelanocyte là tế bào sinh sắc tố nằm ở lớp đáy của thượng bì, có nhiệm vụ chính là tổng hợp và phân phối các hạt sắc tố melanin vào các tế bào sừng xung quanh để bảo vệ da trước ánh nắng.Xem trong từ điển ↓Tìm hiểu thêm →, làm da sạm hoặc không đều màu theo thời gian.

Lỗ chân lông to và da mất độ đàn hồi

Lỗ chân lông bị bít tắc kéo dài sẽ giãn to và khó thu nhỏ trở lại. Bên cạnh đó, một số thành phần gây kích ứng mãn tính có thể làm chậm quá trình tái tạo tế bào da, khiến da trông kém căng mịn theo thời gian.

Viêm da tiếp xúc và dị ứng mỹ phẩm

Dị ứng có thể xảy ra đột ngột, ngay cả với sản phẩm đã dùng lâu ngày. Biểu hiện thường là đỏ, ngứa, nổi mẩn hoặc bong tróc tại vùng tiếp xúc. Đây là phản ứng cần được đánh giá bởi bác sĩ da liễu để xác định đúng nguyên nhân.

Dấu hiệu da đã bị hư và cần can thiệp chuyên khoa

Nhiều người cố tự điều trị bằng cách thêm nhiều lớp dưỡng da hơn hoặc đổi sản phẩm liên tục. Điều này đôi khi khiến da càng thêm quá tải. Bạn nên cân nhắc gặp bác sĩ da liễu khi:

• Mụn tái phát nhiều lần dù đã ngưng hoặc thay đổi mỹ phẩm.
• Da liên tục đỏ, ngứa, bong tróc không rõ nguyên nhân.
• Xuất hiện các vết thâm, sạm hoặc không đều màu ngày càng lan rộng.
• Da trở nên căng, khô hoặc bong tróc ngay cả khi đã dưỡng ẩm đầy đủ.
• Các sản phẩm skincare thông thường gây cảm giác xót, rát hoặc châm chích.

Khi nào nên liên hệ hoặc đến thăm khám

Nếu bạn nhận thấy một hoặc nhiều dấu hiệu kể trên kéo dài hơn hai đến bốn tuần dù đã thay đổi thói quen chăm sóc da, đây là thời điểm phù hợp để được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa. Việc thăm khám sớm giúp xác định đúng tình trạng da, tránh tự ý điều trị sai hướng và hạn chế tổn thương tiếp diễn.

Phòng ngừa da bị hư do make-up

Một số thói quen đơn giản có thể giảm đáng kể nguy cơ hư da do trang điểm:

• Luôn tẩy trang bằng sản phẩm phù hợp trước khi rửa mặt, không bỏ qua bước này kể cả khi mệt.
• Chọn mỹ phẩm có thành phần rõ ràng, phù hợp với loại da; ưu tiên sản phẩm không gây bít tắc (non-comedogenic) nếu da dầu hoặc dễ mụn.
• Vệ sinh cọ, mút trang điểm ít nhất một lần mỗi tuần.
• Cho da những ngày nghỉ không trang điểm để tự phục hồi.
• Thực hiện patch test khi thử sản phẩm mới, đặc biệt nếu da nhạy cảm.

Hư da do trang điểm là vấn đề có thể phục hồi nếu được phát hiện và xử lý đúng hướng. Nếu làn da của bạn đang có dấu hiệu bất thường sau thời gian trang điểm thường xuyên, một buổi thăm khám chuyên khoa tại Phòng khám Da liễu & Thẩm mỹ Pensilia có thể giúp bạn hiểu rõ tình trạng thực sự của da và có hướng chăm sóc phù hợp.